Душанбе. 13-уми апрел. ОИ «Азия-Плюс» - Бонки миллии То ҷ икистон нати ҷ аҳои аудит ё тафтиши молии фаъолияташ аз с ӯ и ширкати бритониёии "Ernst and Young"-ро нашр кард.

Бонки милл ӣ гузориши ин ширкати аудиториро дар сомонаи расмии худ пас аз се моҳи ан ҷ омёбии амалиёти бозрас ӣ нашр кард.

Бозрасии ан ҷ омдодаи ширкати Ernst and Young ошкор кардааст, ки Муродалии Алимардон, раиси пешини Бонки миллии То ҷ икистон, ки феълан муовини сарвазири То ҷ икистон аст, дар замони раҳбари Бонки милл ӣ буданаш ба истифодаи нодурусти маболиғи давлат ӣ роҳ додааст. Муаллифони гузориш навиштаанд, ки раиси пешини Бонки милл ӣ бо с ӯ иистифода аз мансаби худ пулҳои давлатро ба ширкатҳои хусусии худ ва падару бародараш, ки раҳбар ва ҳамшарики ширкатҳои сармоягузори соҳаи пахтакор ӣ будаанд, интиқол дода, аз истифодаи онҳо манфиат бардоштааст.

Ширкати Ernst and Young навиштааст, ки Бонки милл ӣ дар аввал маблағҳои барои сармоягузории пахтапарвар ӣ ихтисос додаро, ба бонки ти ҷ оратии «Агроинвестбонк» интиқол медодааст. Баъдан дар нати ҷ аи та ҷ диди ин бонк дар соли 2004 ин бонк ба ду муасиса, бонки «Агроинвестбанк» ва ҷ амъияти саҳҳомии шаклаш п ӯ шидаи «Кредит-Инвест» табдил шуда, ин ҷ амъият ҳамчун ширкати миёнарав маблағгузории соҳаи пахтакориро ба зима гирифтааст. Тибқи иттилоъи ширкати Ernst and Young, маблағҳои барои сармоягузории пахтапарвар ӣ ихтисосёфта ба суратҳисоби ҳамин ҷ амъият равона мешудаанд ва ин ҷ амъият, ки роҳбаронаш аз шумори кормандони тобеи раиси вақти бонк таъин шуда буданд, дар навбати худ ба ширкатҳои хусусие, ба мисли Иттиҳодияи ХИМА, ҷ амъияти саҳомии «ТамерИНБ», ҷ амъияти саҳҳомии "Баракат" ва ҷ амъияти саҳҳоми «Ёрирасон-бепарастон», ки раҳбар ӣ ва ҳамшарикии ин ширкатҳоро падар, бародар ва ҳатто худи Муродал ӣ Алимардон бар ӯ ҳда доштаанд, интиқол медодааст ва онҳо ба наҳваи худ аз маблағҳои ҳангуфти давлат ӣ барои манфиатҳои ти ҷ оратии худ истифода мекардаанд.

Муаллифони гузориш мег ӯ янд, ки дар ҳамин ҳол Муродал ӣ Алимардон дар с ӯ ҳбат бо онҳо алоқамандиашро ба ширкати сармоягузории пахтакории мавсум ба ХИMA, ки аз ихтисораи номҳои «Ҳаёев Исматуло (фарзанди собиқ сарвазири То ҷ икистон, Изатулло Ҳаёев) ва худи Муродал ӣ Алимардон» иборат аст, рад кардааст. Ҳарчанд ӯ дар донишгоҳ шогирди Изатулло Ҳаёев будааст, аммо ба аудиторон гуфтааст, бо Изатулло Ҳаёев шинос нест, вале ба ширкати мавсум ба ХИМА зуд-зуд барои додани маслиҳат ба роҳбарони он ворид мешудааст.

Аммо, менависанд муалифони ин гузориш, Муродал ӣ Алимардон бархе аз ҷ урмҳояшро иқрор кардааст. Вай аз ҷ умла ироаи маълумоти бардур ӯ ғ ба Сандуқи байнулмилалии пулро гуноҳи худ ҳисобидааст. Ӯ ба аудиторони ширкати Ernst and Young гуфтааст, ин амрро барои сармоягузории соҳаи стратегии пахтакор ӣ ногузир донистааст. Дар ҳоле 47 миллион пуле, ки ин созмони молияв ӣ ба То ҷ икистон кумак кардааст, ба суратҳисоби ширкатҳои сармоягузории пунба равона шудааст.

Дар гузориш навишта шудааст, ки аудиторҳо ҳангоми и ҷ рои вазифаи худ барои дастрас ӣ ба маълумот ба мушкилоти зиёде р ӯ бар ӯ шудаанд. Онҳо гуфтаанд, ки ширкатҳои сармоягузор ӣ қабл аз он, ки бозрасҳо ба ин ширкат ворид шаванд, баъзе маълумотҳои барои тафтиш заруриро нобуд карданд. Аз ҷ умла, дафтари қайди кулли амалиёте, ки ширкати «Кредит-Инвест», ки дар бойгонии дастгоҳи марказии Идораи амалиёт бо ҳукумати Бонки милл ӣ маҳфуз будааст, қабл аз бозрас ӣ аз байн бурда шудааст. Ва ин идора ба аудиторон танҳо маълумотҳоеро пешниҳод кардааст, ки 28 сентябри соли 2008 тартиб дода шудаанд. Дар гузориш омадааст, ки бозрасҳо ба дурустии ҳамон маълумоте, ки гирифтаанд, низ мутмаин нестанд ва аз ироаи хулосаи аудитор ӣ худдор ӣ мекунанд.

Муалифони гузориш мег ӯ янд, ба кадом ҳисобҳо интиқол ёфтани 221,5 миллион доллар қарзи воҳидҳои кишоварз ӣ , ки дар давраи солҳои 2004-2007 ихтисос дода шудааст, р ӯ шан нест. Зеро асноди зарурии истифода аз онҳо нобуд карда шуданд.

Дар гузориш омадааст, ки дар давоми солҳои 2004-2008 Бонки милл ӣ 856,4 миллион доллари амрикоиро ба ихтиёри ширкати «Кредит-Инвест» супорида, ин ширкат аз Бонки милл ӣ 295,3 миллион доллар дар таърихи 31-уми августи соли 2008 қарздор аст. Ин дар ҳолест, ки масъулони Бонки миллии То ҷ икистон қарзи воҳидҳои кишоварз ӣ аз соҳаи пунбапарвариро ибтидои соли равон бештар аз 560 миллион доллар арзёб ӣ карданд.

Муаллифони гузориш мег ӯ янд, ки ҳарчанд маблағҳои давлат ӣ барои соҳаи пунбапарвар ӣ ихтисос ёфтаанд, аммо ширкати «Кредит-инвест» ин маблағҳоро бо мақсадҳои ти ҷ оратии худ истифода бурдааст. Аз ҷ умла, ин ширкат барои сохтмони як қаҳвахона дар Истаравшан 800 ҳазор сомон ӣ қарз додааст.

Дар ҳамин ҳол, ширкати Ernst and Young аз ҳамкории Шариф Раҳимзода, раиси феълии бонк, таъкид кардааст. Дар гузориш омадааст, Муродалии Алимардон, раиси вақти бонк, ба ҳини қабули қарорҳо раъйи бартар доштааст, вале раиси феълии бонк ба ҳини қабули қарорҳо онҳоро на бо иродаи шахсии худ мисли раиси қабл ӣ , балки тариқи овоздиҳ ӣ дар Ш ӯ рои мудирон қабул мекардааст, ки ин роҳ шаффофияти бештар дар идора арзёб ӣ шудааст.

Ширкати Ernst and Young дар охири гузориши худ ба Бонки милл ӣ тавсия додаст, ки аз сармоягузории бахши пунбапарвар ӣ минбаъд худдор ӣ карда, сохтани хазинаи нави бухгалтер ӣ ва мониторинги доимиро дар умури худ истифода барад. Дар ин бораи радиои «Озодӣ» бо истинод ба гузориши Бонки миллии Тоҷикистон хабар медиҳад.